The Lifelong Learner

Mở đầu

Khủng hoảng tài chính vào năm 2008-2009 cũng như sự việc của ngân hàng Silicon Valley Bank (SVB) gần đây đã làm cho không ít người bị mất niềm tin vào hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, vì vấn đề an ninh cũng như sự tiện lợi của dịch vụ ngân hàng, chúng ta vẫn chọn cách “tin vào” ngân hàng thay vì cất hết tài sản của mình vào két sắt và tự bảo vệ nó tại nhà.

Trong bài viết này, tôi muốn giới thiệu cho mọi người một ý tưởng mới đang được nghiên cứu và phát triển tại ngân hàng trung ương châu âu (European Central Bank – ECB)… đó là đồng Euro điện tử hay trong tiếng Anh là “Digital Euro”. Nếu bạn đang thiếu sự “tin tưởng” đối với hệ thống ngân hàng thì tôi nghĩ rằng đồng Euro điện tử cũng có thể sẽ là một phương án rất tốt để bạn cân nhắc.

Nguồn ảnh: LBBW

Đồng Euro điện tử là gì?

Khái niệm chung của đồng euro điện tử được gọi là “Retail Central Bank Digital Currency” (CBCD) hay còn gọi là “tiền tệ điện tử của ngân hàng trung ương”. Để có thể dễ hình dung thì bạn có thể coi nó như một dạng tiền mặt. Nó được phát hành bởi ngân hàng trung ương và có giá trị y hệt như tiền tệ của ngân hàng trung ương đó. Tuy nhiên, thay vì được phát hành dưới dạng tiền giấy thì nó được phát hành dưới dạng file điện tử.

Trong bài viết này, tôi sẽ chọn tiền tệ điện tử của ngân hàng trung ương Châu Âu làm ví dụ. Đồng tiền này thì sẽ có tên là “Đồng Euro điện tử” hay “Digital Euro”.

So sánh giữa các loại tiền tệ

Tiền mặt vs. Đồng Euro điện tử

Khi bạn giao dịch bằng 2 loại tiền tệ này thì đều không bị phụ thuộc vào bất cứ một bên trung gian nào. Nó giống như việc bạn cầm tiền mặt ra chợ để mua một mớ rau vậy. Chỉ cần cô bán rau đồng ý cầm tiền của bạn thì giao dịch sẽ lập tức thành công.

Tuy nhiên, để giao dịch tiền mặt được thành công, thì trong hầu hết mọi trường hợp, bạn sẽ phải có mặt tại cuộc giao dịch đó. Nếu bạn không có mặt tại đó thì chắc chắc sẽ phải nhờ qua một cơ quan trung gian. Ở đây thì đồng Euro điện tử sẽ cho bạn một giải pháp tối ưu hơn: đó là giao dịch trực tuyến (online transaction).

Đồng Euro điện tử cũng sử dụng công nghệ blockchain như một số loại tiền ảo khác. Và công nghệ này thì cho phép bạn có thể giao dịch với đối tác trực tuyến mà không phải thông qua bất cứ một cơ quan trung gian nào cả. Khái niệm này còn được gọi là tài chính “phi tập trung” hay “decentralization“.

Điểm tương đồng	Điểm khác biết
– Không cần thông qua trung gian – Phi tập trung (“decentralized”) – Đều được phát hành bởi cơ quan có thẩm quyền (ngân hàng trung ương)	– Tiền mặt không cho phép người sử dụng thanh toán trực tuyến – Tiền mặt được phát hành bằng chất liệu giấy.

Tiền Ảo vs. Đồng Euro điện tử

Như đã nói ở trên, về lý thuyết thì đồng Euro điện tử có những đặc tính hoàn toàn tương đồng với những loại tiền ảo (crypto currency) khác như Bitcoin. Chúng đều là tiền điện tử, có tính chất phi tập trung và giao dịch đều không phải thông qua một bên trung gian thứ ba.

Tuy nhiên, có một điểm khác biết rất mấu chốt về hai loại tiền này. Đó là đồng Euro điện tử được phát hành bởi một cơ quan có thẩm quyền là ngân hàng trung ương châu âu. Trong khi những đồng tiền ảo khác thì được phát hành bởi những cá thể tư nhân trên mạng internet.

Việc ngân hàng trung ương Châu Âu quyết định phát hành đồng tiền điện tử của riêng mình là để có thể tận dụng được những ưu điểm của đồng tiền điện tử như tính tiện lợi trong thanh toán (nhất là thanh toán trực tuyến) và tính bảo mật, đồng thời cũng để hạn chế những yếu điểm của nó như sự thiếu ổn định về mặt giá trị.

Điểm tương đồng	Điểm khác biệt
– Không cần qua trung gian. – Phi tập trung (“decentralized”). – Tiền điện tử. – Có thể thanh toán trực tuyến. – Đều sử dụng công nghệ blockchain – Đều có tính bảo mật cao	– Giá trị tiền ảo thông thường dựa vào quy luật “cung và cầu”, vì vậy có tính ổn định không cao. Còn giá của Đồng Euro điện tử sẽ y hệt như đồng Euro thông thường. – Tiền ảo thông thường không được phát hành mởi một cơ quan có thẩm quyền.

Tiền trong ngân hàng vs. Đồng Euro điện tử

Cuối cùng là sự so sánh giữa tiền trong ngân hàng (“deposit money”) và đồng Euro điện tử. Cả hai loại tiền này đều không được lưu trữ dưới dạng tiền vật lý (hay tiền giầy). Tiền trong ngân hàng thì được lưu trữ dưới dạng “ghi chép” trong những tài khoản được lưu trữ ở ngân hàng. Vì vậy, trong tiếng Đức thì tiền trong ngân hàng còn được gọi là “Buchgeld”, nghĩa là “tiền trong sổ sách“. Còn đồng Euro điện tử như tôi đã nhắc đến ở trên, thì được lưu trữ dưới dạng file điện tử.

Cả hai loại tiền này thì đều có tính bảo mật tương đối cao và đều có những sự tiện nghi trong phương thức thanh toán. Tuy nhiên, điểm khác biệt mấu chốt ở đây là tính “phi tập trung“. Khi bạn quyết định lưu trữ tiền trong ngân hàng thì bạn đã đặt niềm tin của mình vào một bên trung gian, đó là ngân hàng của bạn. Chính vì lí do này, bạn sẽ bị phụ thuộc vào ngân hàng đó trong mỗi lần giao dịch. Hơn thế nữa, nếu ngân hàng của bạn làm ăn thua lỗ, thì bạn sẽ phải chịu rủi ro là họ sẽ không có đủ thanh khoản để trả lại tiền cho bạn.

Điểm tương đồng	Điểm khác biệt
– Không phải là tiền dưới dạng vật lý hay tiền giấy – Có tính bảo mật cao và giao dịch được trực tuyến	– Tiền trong ngân hàng phải đi qua một bên trung gian. Vì vậy, việc sử dụng tiền trong ngân hàng sẽ bị phụ thuộc vào bên trung gian đó

Kết luận

Sau khi so sánh nhiều loại tiền tệ khác nhau thì tôi xin tổng kết lại một số ưu điểm và nhược điểm của đồng Euro điện tử như sau:

Ưu điểm: Vì là tiền điện tử, nên phương thức thanh toán bằng đồng Euro điện tử sẽ đảm bảo được sự nhanh chóng, tiện lợi và an toàn. Do không phải chạy qua một bên trung gian, nên cách thanh toán qua đồng tiền này cũng sẽ rẻ hơn so với ngân hàng. Vì không phải sử dụng các chất liệu vật lý nên có thể nói là việc sử dụng đồng Euro điện tử sẽ tốt cho môi trường. Hơn nữa, việc cứu trợ người dân trong những trường hợp khủng hoảng (như đợt Covid-19 vừa rồi) bằng đồng Euro điện tử sẽ thuận tiện hơn rất nhiều. Ngoài ra, việc theo dõi dòng tiền của đồng Euro điện tử sẽ hiệu quả hơn so với tiền giấy. Vì vậy, sử dụng đồng Euro điện tử sẽ góp phần giảm thiểu các hoạt động rửa tiền.

Nhược điểm: Để sử dụng được đồng Euro điện tử thì bạn bắt buộc phải có một thiết bị điện tử. Vì vậy, thay vì bị phụ thuộc vào một ngân hàng, thì bạn sẽ bị phụ thuộc vào thiết bị điện tử của mình. Ngoài ra, tuy việc lưu trữ tiền dưới dạng đồng Euro điện tử sẽ giúp bạn tránh khỏi việc bị trộm cướp trên mặt “vật lý”, nhưng bù lại thì bạn sẽ phải chấp nhận rủi ro của việc bị hack tài khoản (“cyber security risk”). Hơn nữa, việc kiểm soát dòng tiền tuy có thể chống lại những hoạt động rửa tiền phi pháp nhưng ngược lại, nó cũng có thể khiến cho dữ liệu cá nhân của bạn bị phơi bày nếu công tác bảo mật không được làm chặt chẽ. Và cuối cùng là việc sử dụng đồng Euro điện tử có thể dẫn đến việc người dân sẽ không muốn cất tiền ở trong tài khoản ngân hàng nữa. Việc này sẽ làm cho hoạt động kinh doanh tín dụng của ngân hàng bị giảm sút và có ảnh hưởng trực tiếp đến nền kinh tế chung.

Nói tóm lại thì bản thân tôi thấy việc phát hành đồng Euro điện tử là một cách giải quyết rất hợp lí dành cho những vấn đề về tiền tệ hiện nay. Tuy nhiên, có một câu nói rất nổi tiếng trong quản trị rủi ro cũng như đầu tư đó là “đừng cho hết trứng của mình vào một giỏ“. Do đó, chúng ta nên xem đồng Euro điện tử như một lựa chọn mới về tài chính, nhưng cũng đừng cất trữ toàn bộ tiền của mình dưới dạng đồng Euro điện tử.

Nguồn

Blog của ngân hàng N26, trang web của Bundesbank, Investopedia