The Lifelong Learner

Mặc dù mình không hề hối hận vì đã học ngành kinh tế, nhưng quyết định chọn ngành này của mình ngày ấy đơn giản lắm. Trước khi đi học đại học thì mình đã có một thời gian dài đi làm thêm ở những quán ăn và thấy khá có hứng thú với nghành ẩm thực. Hơn thế nữa, làm nhà hàng cũng là một trong những công việc có thể “hái được ra tiền” nếu biết cách làm đúng. Vì vậy, với cái hiểu biết non nớt và khờ dại ngày ấy, mình đã quyết định đi học kinh tế vì nghĩ rằng kiến thức kinh tế chắc chắn sẽ giúp ích phần nào cho công việc kinh doanh nhà hàng.

Sau này đi học thì mới nhận ra rằng công việc kinh doanh tự túc mang nhiều tính “trải nghiệm và kinh nghiệm” hơn, còn ngành kinh tế trong môi trường đại học thì dù gì cũng mang tính “học thuật”, “lý thuyết” và “phương pháp”. Do đó, để kinh doanh nhà hàng thì kiến thức mà mình đã học không áp dụng được quá nhiều. Ngoài ra, trong quá trình học đại học thì mình cũng phát hiện ra những ưu điểm, khuyết điểm cũng như sở thích khác của mình nên như các bạn thấy đấy… cái duyên lại đưa mình tới một công việc hoàn toàn khác và mình may mắn là cũng rất hài lòng với công việc hiện tại.

Kể ra câu chuyện này để mọi người thấy là việc chọn ngành học thực ra không hề đơn giản. Lúc chúng ta chọn ngành học thì tuổi đời của chúng ta vẫn còn rất trẻ, không phải ai cũng có đủ độ chín chắn cũng như có đủ trải nghiệm để biết mình thực sự muốn gì mà đưa ra lựa chọn phù hợp. Hơn thế nữa, vào cái thời của mình thì cũng không có quá nhiều thông tin và phương tiện bổ ích để trợ giúp mình trong quá trình này. Nên hôm nay, mình quyết định chia sẻ một chút chiêm nghiệm của cá nhân mình về cách tư duy để chọn nghành học ở Đức.

Lựa chọn ngành học có tính đặc thù

Cách lựa chọn này dành cho những bạn may mắn hoặc rất chăm chỉ. Nghĩa là trong thời điểm mà các bạn đưa ra quyết định chọn ngành thì các bạn đã rất chắc chắn về định hướng công việc cũng như có một độ hiểu biết nhất định về công việc này. Vì vậy mà bạn có thể sẵn sàng đưa ra quyết định trong một “chớp mắt” mà không hề do dự gì.

Những ngành mà mình muốn nói ở đây là “y dược”, “luật”, “giáo dục”, “nghệ thuật” hay học nghề. Bởi vì phần lớn những ngành này có yêu cầu đầu vào khá cao và lại đòi hỏi chúng ta phải theo đuổi nó trong một thời gian rất dài. Vì vậy, nếu không có đam mê hay định hướng rõ ràng thì sau này đổi hướng sẽ rất khó khăn và mất thời gian.

Tất nhiên là mình không có ý cổ xúy mọi người không nên học những ngành đặc thù ở trên. Mình chỉ muốn đưa ra lời khuyên này để mọi người tìm hiểu và cân nhắc thật kỹ trước khi bắt đầu một hành trình dài và nhiều thử thách như vậy.

Lựa chọn ngành học có tính áp dụng cao

Ngoài những ngành học có tính đặc thù thì chúng ta có thể suy nghĩ để lựa chọn những ngành có tính áp dụng cao. Đó là những ngành mà kiến thức của nó có thể sử dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau.

Ví dụ điển hình nhất ở đây là ngành tự nhiên như toán học và vật lý. Mình cũng tự nhận là mình bị bias nặng đối với hai ngành này. Nhưng thực sự thì toán và lý tập trung vào việc nghiên cứu cách hoạt động của vũ trụ, vì thế tính áp dụng của nó vào nhiều lĩnh vực khác là rất cao. Hơn nữa, toán và lý đỏi hỏi người học phải tư duy những vấn đề rất phức tạp và trừu tượng. Do đó, học được toán và lý thì lúc học những kiến thức khác sẽ thấy đơn giản hơn rất nhiều. Nếu học giỏi được ngành học này, thì cơ hội cho các bạn không chỉ dừng ở những công việc bình thường mà còn bao gồm cả những công việc nghiên cứu học thuật.

Ngoài ra thì còn một số ngành học khác như IT/Computer Science, truyền thông hay những nghành học về kinh tế. Do nhu cầu công việc của thị trường mà vào thời điểm này, những ngành học này cũng có tính áp dụng rộng rãi.

Tuy nhiên, những ngành học ở trên cũng có những nhược điểm nhất định.

Các ngành tự nhiên thì khá “kén” người học. Không phải ai cũng có khả năng học tốt để có thể đeo đuổi những ngành học này đến cùng. Hơn nữa, mặc dù học ngành tự nhiên sẽ phát triển rất mạnh về mặt tư duy nhưng cũng vẫn cần phải có sự “chủ động” để học hỏi thêm kiến thức thực tiễn nếu không muốn bị “kẹt” trong môi trường học thuật.

Còn các ngành về IT/Computer Science hay kinh tế thì tính cạnh tranh rất cao. Theo kinh nghiệm cá nhân của mình. Nếu theo đuổi ngành kinh tế mà chỉ đi học thì cho dù là đạt loại “xuất sắc”, mình cũng vẫn chỉ là “hạt cát trong sa mạc”. Nếu không chịu khó tham gia các hoạt động ngoại khóa, có cho mình một vài kinh nghiệm đi làm thực tiễn và kỹ năng mềm vững chắc thì khả năng xin được một công việc tốt sau khi ra trường là không cao.

Yếu tố “thu nhập” trong việc chọn ngành nghề

Có rất nhiều quan tâm đến vấn đề thu nhập khi chọn cho mình một ngành học nào đó. Bản thân mình thấy “thu nhập” cũng khá là quan trọng nhưng không nên đặt nó lên hàng đầu.

Thứ nhất, nếu bạn thực sự là một người thích tiền và có đam mê kiếm tiền thì công việc phù hợp nhất chính là tự kinh doanh. Ông bà ta đã có câu “phi thương bất phú” và đến bây giờ thì mình vẫn thấy câu nói này đúng. Nếu chỉ làm công ăn lương ở một đất nước có mức thuế và bảo hiểm cao như ở Đức thì cầm tay được sẽ chẳng còn là bao. Okay… sẽ có người phản biện với mình là có những nghành ở Đức đi làm cũng được lương trên dưới 100k EUR một năm mà. Nhưng các bạn cứ thử hỏi những người đó xem một tuần họ phải làm bao nhiêu tiếng thì bạn sẽ nhận ra rằng việc đi làm mà kiếm được 100k EUR một năm không hề đơn giản.

Thứ hai, nếu bạn chỉ đi làm vì mức thu nhập cao mà các bạn cũng chưa biết mình sẽ làm gì với mức thu nhập đó thì mình đảm bảo là các bạn sẽ không hạnh phúc. Ngay cả trong quá trình còn đi học, chúng ta sẽ gặp khó khăn rất lớn vì phải theo đuổi một bộ môn mà mình không có một hứng thú nào. Sau này, kể cả có may mắn tìm được việc thì cũng chưa chắc đã có hứng thú với công việc đó. Đấy là còn chưa nói đến những áp lực đến từ môi trường làm việc như quản lý và đồng nghiệp.

Hãy chọn cho mình một lý tưởng sống

Và cuối cùng, mình thấy câu hỏi quan trọng nhất giúp cho chúng ta kiến tạo cuộc đời, đó là lý tưởng sống của bạn là gì? Bạn muốn mang lại cho cuộc đời này điều gì?

Bạn muốn chữa bệnh cứu người? Vậy thì bằng mọi giá, bạn nên học y dược…

Bạn muốn bảo vệ công lý, bảo vệ quyền lợi cho một ai đó? Vậy thì bằng mọi giá, bạn nên học luật…

Bạn muốn tìm ra bí mật của vũ trụ? Vậy thì bằng mọi giá, bạn nên học các nghành tự nhiên…

Bạn muốn nâng cao tâm thức của nhân loại? Vậy thì bằng mọi giá, bạn nên theo đuổi nghành giáo dục…

Bạn không có mong muốn gì đặc biệt? Ồ… vậy thì lại càng đơn giản, bạn hãy theo đuổi lĩnh vực đang mang lại cho bạn nhiều niềm vui, nhiều sự hứng thú nhất. Bởi vì tất cả cũng chỉ là những trải nghiệm. Khi trải nghiệm đủ, bạn sẽ nhận ra mình thực sự muốn điều gì…

Frankfurt, ngày 9 tháng 5 năm 2024