The Lifelong Learner

Hôm nay mình lại chia sẻ về chủ đề tài chính hay nói chính xác hơn là một bài học cuộc sống được rút ra từ một quy luật trong lĩnh vực đầu tư.

Trong lĩnh vực đầu tư chứng khoán có hai khái niệm được gọi là “alpha” và “beta”.

Các bạn nào có học về tài chính thì sẽ thường thấy beta được nhắc đến trong mô hình định giá CAPM. Tất nhiên là mình sẽ không đi sâu vào để giải thích về mô hình này. Nhưng để mọi người dễ hình dung, thì beta là một tham số được sử dụng để đo sự “tương quan” giữa danh mục đầu tư của bạn và thị trường. Giá trị tuyệt đối của beta càng lớn thì danh mục đầu tư của các bạn càng bị ảnh hưởng nhiều bởi thị trường. Còn nếu beta càng gần với số 0 thì danh mục của bạn càng ít bị ảnh hưởng (lại là số 0 thần thánh !).

Một ví dụ của khoản đầu tư có beta thấp là đầu tư vào các công ty sản xuất các sản phẩm nội trợ như đồ ăn thức uống, đồ dùng hàng ngày. Vì đây là những nhu yếu phẩm cần thiết cho đời sống nên dù kinh tế có tốt hay xấu thì con người vẫn có nhu cầu sử dụng. Chính vì vậy, lợi nhuận của các công ty này sẽ không bị ảnh hưởng nhiều bởi thị trường. Do đó, một khoản đầu tư vào các công ty như vậy thường sẽ có beta thấp.

Còn một khoản đầu tư có beta cao có thể là một khoản đầu tư vào các công ty công nghệ. Thường vào những lúc kinh tế khó khăn thì không có ai sẽ dùng tiền để mua một chiếc Tesla mới, đúng không ạ? vì vậy có thể nói rằng các công ty này thường sẽ có một mức beta cao, vì thị trường sẽ có ảnh hưởng rất lớn đến lợi nhuận của những công ty này.

Tất nhiên cả hai ví dụ trên chỉ là tương đối thôi nhé. Mục đích của mình là để mọi người hiểu được về khái niệm beta chứ không phải để thảo luận về chiến lược đầu tư … you get the idea!

Thế còn “alpha” là gì? Lại một ví dụ khác nhé. Bạn đầu tư vào một công ty nào đó và bạn thu được lợi nhuận là 10% sau một năm thì có thể là khoảng 6% trong đó là lợi nhuận đến từ mối tương quan với thị trường, hay nói cách khác là đến từ beta. Chỉ có 4% là đến từ “thực lực” của công ty đó.

Để dễ hình dung thì bạn có thể nghĩ về việc bạn chèo thuyền xuôi theo một dòng sông. Vì nước hôm nay chảy khá mạnh, nên 60% quãng đường này bạn không cần chèo thì dòng sông cũng đã tự đẩy bạn đi. Chỉ có khoảng 40% quãng đường là do sức lực của chính bạn.

Vì sao alpha và beta lại quan trọng? Trong đầu tư, alpha thường được sử dụng để đánh giá KHẢ NĂNG của nhà đầu tư hay GIÁ TRỊ thực sự mà một nhà đầu tư có thể mang lại cho người ủy thác.

Bạn thử nghĩ xem, sẽ chẳng có ai trả tiền cho bạn để bạn có thể chèo 60% quãng đường khi họ có thể ngồi lên thuyền và để dòng sông tự đẩy họ đi! Giá trị mà bạn có thể mang lại cho người ủy thác chỉ nằm trong 40% còn lại do chính sức lực của bạn tạo ra.

Vậy thì chúng ta đã học được gì qua câu chuyện của “alpha” và “beta”?

Mình nghĩ đó là bài học về GIÁ TRỊ. Không chỉ trong lĩnh vực đầu tư mà trong mọi lĩnh vực ở đời sống, giá trị chỉ có thể tạo ra khi chúng ta VƯỢT LÊN TRÊN KỲ VỌNG của người khác.

Và nếu chúng ta muốn vượt lên trên kỳ vọng của người khác thì cách duy nhất mà chúng ta có thể làm là CHO ĐI nhiều hơn NHẬN LẠI.

Trong môi trường công sở, nếu chúng ta chỉ làm việc theo đúng với mức lương mà chúng ta được nhận thì sẽ rất khó để có thể thăng tiến. Chỉ khi chúng ta cho người quản lý được nhiều hơn những gì họ kỳ vọng, thì đó mới thực sự là giá trị.

Và nếu suy nghĩ sâu hơn theo kiểu triết học, không phải ai trong mỗi chúng ta đều đang tìm kiếm alpha, đang tìm cách tạo ra giá trị cho đời hay sao?

Frankfurt, ngày 23 tháng 5 năm 2024