The Lifelong Learner

Hà Nội, ngày 1 tháng 11 năm 2025

Mấy hôm nay mưa to, mưa nhiều, mưa không dứt. Người ta nói rằng Hà Nội cũng bị ảnh hưởng bởi mưa lũ ở miền trong. Nghĩ đến lại thấy thương số phận con người, thấy sự vô thường của cuộc sống khi biết bao nhiêu con người đang phải kiên trì chống lũ…

Vì vậy, bài viết này chắc chắn không phải để phàn nàn về thời tiết, bởi tôi cảm thấy bản thân mình còn quá may mắn: nhà cửa đầy đủ, cơm nước no nê, ngồi trong chăn ấm, viết đôi dòng về những suy nghĩ miên man của mình.

Còn hai hôm nữa là tôi quay trở lại Đức, về với cuộc sống thường ngày. Hai tuần trở về Việt Nam sao mà trôi qua nhanh quá. Mẹ tôi hôm qua lại dặn dò tôi nhớ giữ gìn sức khỏe, nghỉ ngơi sao cho điều độ. Mẹ kể rằng mới nghe được câu chuyện buồn của người quen: đứa con trai bị mất do đột quỵ, có lẽ là do làm việc quá sức.

Tính tôi tự do, phóng khoáng, ghét bị bảo ban uốn nắn. Hơn nữa, tôi tự cảm thấy bản thân mình cũng không đến nỗi sinh hoạt vô tổ chức. Tôi tập thể dục, tôi ăn uống đủ chất, tôi không rượu bia và thuốc lá, tôi không thức đêm thức hôm. Tuy nhiên, lần này tôi chỉ nghe mẹ nói và lập tức đồng ý tán thành. Tôi hiểu rằng mẹ nói cũng chỉ vì lo cho chúng tôi. Nên thôi, gạt cái tôi sang một bên, tôi chỉ lắng nghe và cảm kích.

Và mẹ tôi cũng không hề sai chút nào. Trong thời gian vừa qua, có rất nhiều cuộc tranh luận rôm rả về vấn đề: “Kỹ năng nào là cần thiết trong thời kỳ AI?” Qua câu chuyện của mẹ, tôi mới chợt nghĩ ra rằng, có lẽ có một kỹ năng rất cần thiết mà con người thời đại này thường hay bỏ ngỏ, đó chính là kỹ năng… nghỉ ngơi.

Nói đến đây chắc cũng có nhiều bạn đọc cười tôi, vì nghỉ ngơi đâu phải là một kỹ năng… đến đứa con nít cũng biết nghỉ ngơi là gì… Nhưng trong cái thời đại của kỹ thuật số, của AI, chúng ta có thực sự biết cách nghỉ ngơi?

Vấn đề mà tôi muốn nói đến đây là việc nghiện điện thoại, nghiện mạng xã hội. Nếu các bạn muốn thực sự bị “gây sốc”, thì tôi xin mời các bạn dành chút thời gian để xem bộ phim tài liệu của Netflix “The Social Dilemma”. Xem để thấy cái cách họ phát triển mạng xã hội, áp dụng các phương pháp tâm lý học để thao túng người dùng, khiến cho họ không thể nào không sử dụng và tiêu thụ nền tảng của họ.

Với sự xuất hiện của AI, việc tạo ra nội dung mới lại càng trở nên đơn giản và hiệu quả. Giờ chỉ cần sử dụng một vài prompts là có thể tạo ra những nội dung hình ảnh bằng AI theo ý của mình. Kể cả khi người ta không sử dụng AI trực tiếp để tạo ra nội dung, thì việc làm nội dung cũng trở nên ít khó khăn và tốn thời gian hơn trước, vì rất nhiều quy trình sản xuất đã có thể được tự động hóa nhờ AI.

Bản thân tôi cũng không phải ngoại lệ. Tôi thú thực với các bạn là tôi cũng bị nghiện. Làm sao mà thoát được khi chiếc điện thoại kia vẫn đang nằm trong tầm tay. Chỉ cần quơ tay một cái, làm một chút thao tác nhỏ là cả một vũ trụ nội dung hiện lên. Đã bao lần tôi dành hàng giờ đồng hồ chỉ để xem những nội dung “ngắn”, bị cuốn hút, bị lôi đi, để rồi đến lúc nhận ra thì đã quá muộn.

Thời các ông bà mình ngày xưa, đến điện còn chẳng có. Mẹ tôi kể rằng ngày xưa lúc mẹ còn nhỏ, muốn giấu giếm ông bà để đọc sách có khi còn phải dùng đèn dầu, trùm chăn lên để không bị phát hiện. Nhưng tính ra, lúc đó con người ta bị bắt buộc phải sống theo tự nhiên. Khi trời tối, cũng chẳng có hoạt động gì, thì nghỉ ngơi rồi đi ngủ sớm là cái lẽ thường tình.

Bây giờ thì nào điện thoại, nào tivi, nào máy tính bảng, nào internet… Việc nghỉ ngơi cho đúng không còn đến với con người một cách tự nhiên nữa. Tôi nhớ đến lần tôi bị ốm mà công việc thì đang ngổn ngang. Tôi tự nhủ với bản thân rằng mình bắt buộc phải khỏe lại nhanh nhất có thể. Và không có cách nào hiệu quả hơn việc cho cơ thể mình một cơ hội để được tự chữa lành.

Thay vì nằm trên giường xem điện thoại, tôi quyết định nằm và… không làm gì cả.

Tôi chậm chậm thở vào, rồi chậm chậm thở ra.

Những suy nghĩ linh tinh bắt đầu hiện lên trong đầu lúc thì nghĩ về những công việc dang dở, lúc thì những chủ đề tận đâu mà bây giờ tôi chẳng hề nhớ nổi.

Tôi lại tìm cách hướng sự chú ý trở lại với hơi thở, với các giác quan của mình.

Chỉ một hồi ngắn sau đó, suy nghĩ lại ào ạt trở lại như cơn sóng; nhiều lúc nó muốn đánh lừa tôi lần nữa, thuyết phục tôi rằng chiếc điện thoại của tôi vẫn nằm ngay trong tầm với, đằng nào tôi cũng chưa ngủ được, hay là ngồi xem tin tức cho “mỏi mắt”.

Ôi, cái anh tâm trí này, sao mà anh lại khôn quá vậy. Nhưng khôn như anh thì quê tôi đầy… Tôi lại tìm cách hướng sự chú ý của mình đến cơ thể.

Làm vậy một hồi, tôi ngủ lúc nào không hay.

Ngủ ngon giấc, lúc tỉnh lại tôi thấy cơ thể khỏe khoắn hơn rất nhiều. Nhưng qua câu chuyện của mình, tôi cảm thấy quá trình đưa cơ thể của mình về trạng thái “nghỉ ngơi”, “không làm gì cả” là cả một cuộc đấu tranh, cần rất nhiều nhận thức về cơ thể, về tâm trí của mình, cũng như một vài phương pháp và thủ thuật rõ ràng.

Không chỉ vậy, đợi đến lúc đã bệnh, đã ốm mới thực hành cái sự “không làm gì cả” thì trong nhiều trường hợp đã là quá muộn. Vì vậy, việc thực hành nó một cách đều đặn, có hệ thống mới thực sự hiệu quả. Và đối với tôi, nó không khác gì một kỹ năng mà tôi phải dành thời gian để trau dồi, để thực hành.

---

Hanoi, November 1, 2025

These past few days, the rain has been pouring endlessly. People say that Hanoi is also affected by the floods in the central region. Thinking about it, I can’t help but feel compassion for the fate of those people. I think about the impermanence of life… as so many are struggling against the rising waters.

So, this post is certainly not written to complain about the weather, because I know how lucky I am. I have a home to stay in, warm blankets to wrap myself in, and enough food to eat. I’m sitting here, writing down a few wandering thoughts.

In just two more days, I’ll be returning to Germany, back to my usual life. Two weeks in Vietnam have passed by so quickly. Yesterday, my mother reminded me once again to take care of my health and to rest properly. She told me she had just heard a sad story about an acquaintance: their son passed away from a stroke, perhaps because of overworking.

I’ve always been a free-spirited person, disliking being told what to do or how to behave. Besides, I believe my lifestyle isn’t that disorderly. I exercise, I eat properly, I don’t drink alcohol or smoke, and I don’t stay up late. But this time, I just listened to my mother and agreed immediately. I understood that everything she said came from love and worry. So, I set aside my ego… simply listened and felt grateful.

And indeed, my mother wasn’t wrong. In recent times, there have been countless lively debates about one question: “Which skills are essential in the age of AI?” After my mother’s story, I suddenly realized there might be one skill that people of this era often overlook… the skill of resting.

You might laugh at me for saying this… resting doesn’t sound like a skill. Even a child knows how to rest, right? But in this digital and AI-driven age, do we really know how to rest?

The issue I want to talk about is addiction to phones and social media. If you want to be truly shocked, I invite you to spend some time watching the Netflix documentary “The Social Dilemma.” Watch it to see how social media platforms are designed, using psychological techniques to manipulate users, making it nearly impossible to stop consuming their content.

With the emergence of AI, content creation has become even easier and more efficient. Now, with just a few prompts, you can generate images and ideas instantly. Even when people don’t directly use AI to create, the content creation process itself has become far less time-consuming, as many production steps can now be automated.

I’m no exception either. Honestly, I’m addicted too. How could I not be, when my phone is always within reach? Just a small movement, a quick swipe and an entire universe of content appears. How many times have I spent hours scrolling through “short” videos, being drawn in deeper and deeper, until I suddenly realize it’s already too late?

In my grandparents’ time, they didn’t even have electricity. My mother told me that when she was little, she had to hide under a blanket with a kerosene lamp just to read without being caught by her parents. But back then, people were naturally forced to live according to the rhythm of nature. When night came and there was nothing else to do, resting and going to bed early was simply natural.

Now, we have phones, TVs, tablets, and the internet. True rest no longer comes naturally to us. I remember once when I was sick but still overwhelmed with work. I told myself that I had to recover as quickly as possible. And there was no better way than giving my body a chance to heal itself.

Instead of lying in bed scrolling through my phone, I decided to lie there and… do nothing.

I breathed in slowly, then breathed out slowly.

Random thoughts began to appear… sometimes about unfinished work, sometimes about completely unrelated things I can’t even recall now…

Then, I tried to bring my attention back to my breath, to my senses…

A short while later, thoughts came rushing back like waves, tempting me again: “Your phone is right there; you can’t sleep anyway, why not check the news until your eyes get tired?”

Oh, that clever mind… how cunning it can be. Aware of the attempt, I brought my attention back to my body once more. And somehow, I fell asleep without even realizing it.

When I woke up, I felt refreshed and energized.

But through that experience, I realized that bringing the body back into a true state of rest or of “doing nothing” is in itself a struggle. It requires awareness of the body and the mind, as well as certain techniques and practices.

Moreover, waiting until we’re sick to practice “doing nothing” is often too late. That’s why we need to cultivate it regularly, systematically… because only then is it truly effective. For me, it has become an essential skill… one that I must spend time nurturing and practicing.