The Lifelong Learner

Thanh khoản là gì?

Thanh khoản chính là những “phương tiện” mà chúng ta sử dụng để thanh toán, ví dụ như tiền mặt, vàng hay bất cứ thứ gì mà đối phương đồng ý (hmm… vậy thì “tình cảm” có phải là một loại thanh khoản ?).

Rủi ro thanh khoản là gì?

Rủi ro thanh khoản giải thích một cách đơn giản nhất nghĩa là rủi ro mà chúng ta bị thua lỗ / thiệt hại khi không có đủ thanh khoản. Những rủi ro này thường đến từ những khoản cần thanh toán ngắn hạn (hoặc thậm chỉ là phải trả ngay).

Nghe đến đây thì mọi người sẽ kiểu … hmm… Nếu chúng ta tính toán thật rõ ràng và cẩn thận về những nguồn thu chi thì làm sao mà có thể gặp khó khăn về mặt thanh khoản. Đúng vậy, chính vì lí do này, rủi ro thành khoản là một loại rủi ro “thứ nhì”, tức là nó sẽ chỉ xuất hiện sau khi chúng ta đã gặp phải một “chuyện không may” nào đó khác.

Ví dụ nhé, mình cho một người bạn vay 10 triệu với thời hạn 1 tháng, bởi vì 1 tháng sau là đến hạn đóng tiền nhà. Sẽ chẳng có chuyện gì xảy ra nếu người bạn đó trả lại tiền đúng hạn cả. Tuy nhiên, người bạn này lại không “uy tín” lắm, đến kỳ hạn họ lại xin khất bạn thêm 1 tuần. Kết quả là bạn phải bán rẻ chiếc xe máy 20 triệu của mình xuống 10 triệu để trả tiền nhà.

Trong ví dụ vừa rồi, rủi ro “thứ nhất” là rủi ro tín dụng, đến từ việc bạn cho người khác vay tiền. Chỉ khi rủi ro về tín dụng trở thành hiện thực khi người bạn kia không trả tiền đúng hạn cho bạn thì rủi ro “thứ nhì” về thanh khoản mới xuất hiện. Bạn không có đủ thanh khoản để thanh toán tiền nhà, do đó bạn bắt buộc phải bán đi chiếc xe máy của mình và bị lỗ 10 triệu. Khoản lỗ 10 triệu này chính là thiệt hại đến từ việc bạn không có đủ thanh khoản.

Chúng ta thường rất chủ quan với rủi ro thanh khoản!

Điều này mình quan sát được rõ ràng nhất trong quyết định mua nhà của rất nhiều người.

Đúng là nhà hay bất động sản là một sản phẩm đầu tư có lời tốt, bởi vì “đất chật người đông” mà, khả năng một món nhà đất bị xuống giá gần như là không thể (nhưng ai mà đã từng tìm hiểu về khủng hoảng tài chính vào năm 2008/2009 thì cũng biết là nó … có thể nhé).

Nhưng tạm không nhắc về khủng hoảng tài chính, trong quyết định đầu tư mua nhà, mọi người thường có xu hướng không mang tính thanh khoản của một món bất động sản lên “bàn cân” mà chỉ nhìn vào số tiền lãi của nó. Có thể một thư mục cổ phiếu và một căn nhà sẽ có số lượng gia tăng giá trị (trung bình) như nhau. Nhưng tính thanh khoản của cổ phiếu lại cao hơn của nhà đất rất nhiều, vì cổ phiếu có thể dễ dàng được bán đi trong khi quy trình để bán nhà là một quy chình không đơn giản và mất thời gian.

Mình không có ý ngăn cản mọi người mua nhà hay cổ xúy việc đầu tư vào thị trường tài chính (bởi vì những sản phẩm trên thị trường tài chính sẽ bị ảnh hưởng bởi những loại rủi ro khác). Mình chỉ khuyên mọi người nên đặt mọi yếu tố lên bàn cân trước khi quyết định đầu tư, và tính thanh khoản cũng là một yếu tố rất quan trọng trong đó.

“Đấu vật giữa võ đài”

Bác Inamori Kazuo từng nhắc đến việc dự trữ thanh khoản giống như việc chúng ta đứng giữa võ đài để đấu vật. Tức là nếu chúng ta có bị đối thủ đẩy mạnh thì cũng chưa thể rơi ra khỏi võ đài ngay lập tức. Nhưng nếu không có đủ thanh khoản, thì chỉ cần một “tác động” nhẹ cũng có thể khiến chúng ta dễ dàng văng ra khỏi võ đài.

P/S: Chờ tôi nghiên cứu Basel tiếp để xem Basel xử lí anh “thanh khoản” thế nào nhé.

Frankfurt, ngày 19 tháng 7 năm 2024