The Lifelong Learner

Mình rất vui vì đã có nhiều người nhắn tin hỏi mình chia sẻ thêm về kinh nghiệm đi phỏng vấn xin việc, cũng là một bước quan trọng trong quy trình ứng tuyển.

Cũng như những bài viết trước, đầu tiên thì mình chia sẻ với mọi người một chút về câu chuyện đi tham gia phỏng vấn của mình. Bản thân mình là một người khá hướng nội nên kỹ năng giao tiếp của mình không phải quá xuất sắc, kèm theo việc là vào thời điểm đó, tiếng Đức mình cũng chưa được vững như hiện tại. Vì vậy, mình thường rất lo lắng trước những buổi phỏng vấn, sợ những câu hỏi khó của nhà tuyển dụng, sợ sự đánh giá của họ đối với mình, sợ mình chưa đủ xuất sắc để ứng tuyển cho vị trí này… nói chung là vô vàn những nỗi sợ.

Nhưng “trộm vía” thì sau một thời gian dài tham gia nhiều buổi phỏng vấn khác nhau, có thất bại và cũng có thành công, mình đã tự rút ra được một số bài học khác nhau. Và như thường lệ, mình muốn chia sẻ cho mọi người những bài học của mình.

Cách tư duy về một buổi phỏng vấn

Nghe thì có vẻ không liên quan đúng không ạ? Ngày xưa mình luôn nghĩ về buổi phỏng vấn như một cuộc sát hạch, là cách mà nhà tuyển dụng kiểm tra kiến thức, kỹ năng của mình về công việc. Vì thế mà trước những buổi phỏng vấn, mình luôn bị áp lực đè nén giống như việc mình chuẩn bị đi “thi tốt nghiệp” vậy.

Nhưng dần dần được đi phỏng vấn nhiều và bây giờ cũng được đi phỏng vấn người khác, mình mới nhận ra rằng một buổi phỏng vấn thực chất là một cuộc trao đổi giữa hai bên.

Nhà tuyển dụng tuy cũng muốn kiểm tra hiểu biết của ứng viên nhưng quan trọng hơn là muốn xem ứng viên đó có thực sự “hợp” với vị trí này không. Các cụ mình có câu “giang sơn dễ đổi, bản tính khó rời”. Nếu tuyển một người chưa có quá nhiều kinh nghiệm về mặt chuyên môn thì việc đào tạo họ cũng sẽ không quá khó khăn. Nhưng ngược lại, tuyển một nhân viên giỏi mà không biết cách làm việc giữa “người với người” thì quả thực là rất khó để đảm bảo chất lượng công việc.

Còn đối với ứng viên, đây cũng là cơ hội tốt để tìm hiểu về nhà tuyển dụng. Vì trong một cái JD được gói gọn trong một trang giấy thì không thể nào truyền tải hết được bản chất của công việc. Ứng viên có thể nhân cơ hội này mà tìm hiểu thêm về công việc, tìm hiểu thêm về những người mà “có thể” mình sẽ làm việc cùng trong thời gian tiếp theo.

Nếu nhìn nhận một cuộc phỏng vấn dưới góc nhìn này, thì tự nhiên mình sẽ cảm thấy tự tin hơn rất nhiều, vì nó giống như một buổi “làm quen” với một người bạn mới chứ không phải là một buổi sát hạch. Không những thế, tư duy này sẽ giúp chúng ta chuyển hóa cuộc phỏng vấn từ “độc thoại” sang một cuộc “đối thoại”. Và mình cảm thấy một cuộc “đối thoại” sẽ mở ra rất nhiều cơ hội để hai bên có thể khám phá lẫn nhau.

Hãy biến bản thân thành một câu chuyện

Trong 99.99% cuộc phỏng vấn mà mình tham gia thì câu hỏi đầu tiên mà ứng viên phải trả lời là “Hãy kể cho chúng tôi về bản thân bạn”.

Câu hỏi này không có mục đích là để bạn kể cho nhà tuyển dụng về cuộc đời mình mà thực chất là cho bạn cơ hội để có thể liên kết những kinh nghiệm, trải nghiệm, kiến thức của bạn với công việc mà bạn đang ứng tuyển. Từ đó mà nhà tuyển dụng sẽ có nhiều lí do hơn để nhận bạn làm việc.

Nhưng nếu chỉ đơn thuần “kể lể” thì sẽ rất nhàm chán, không đủ độ “cuốn hút” để gây được “thiện cảm” với nhà tuyển dụng. Vì thế, hãy học cách biến phần giới thiệu về bản thân thành một câu chuyện. Một trong những yếu tố quan trọng trong một câu chuyện là sự “chuyển hóa”, sự “phát triển” của nhân vật.

Thay vì chỉ kể về những kinh nghiệm của bạn, bạn có thể kể về quá trình mà bạn đã thực hiện những kinh nghiệm đó. Xuất phát điểm của bạn ở đâu, vì sao bạn muốn thực hiện những công việc đó, bạn đã gặp những khó khăn gì và bạn đã vượt qua nó như thế nào và kết quả là bạn đã đạt được những thành tựu gì qua những công việc này. Cuối cùng, bạn hãy nêu ra lí do vì sao mà những kinh nghiệm, những trải nghiệm đó lại dẫn bạn tới cuộc phỏng vấn ngày hôm nay.

Đối mặt với những tình huống khó khăn

Không phải cuộc phỏng vấn nào cũng diễn ra một cách dễ dàng. Thậm chí là một số nhà tuyển dụng còn rất “quá đáng”. Họ sẽ tạo ra những tình huống khó như cố tình tỏ ra “không thân thiện” hay hỏi những câu hỏi “quá sức” đối với ứng viên, chỉ để xem cách cách họ phản ứng như thế nào.

Theo chiêm nghiệm của bản thân cũng như kiến thức mà mình học được trong cuốn sách “Never Split the Difference” của tác giá Chris Voss, thì mình sẽ sử dụng phương pháp sau đây để đối mặt.

Đầu tiên, chúng ta cần phải thành thật với bản thân, nếu chúng ta thực sự không có hiểu biết về câu hỏi đó, thì hãy thành thật nói với nhà tuyển dụng là bạn không biết. Tuy nhiên, chúng ta cần phải chú ý đến cái cách mà chúng ta thừa nhận khuyết điểm. Hơn nữa, không dừng ở đó, chúng ta cần phải “hỏi ngược lại” nhà tuyển dụng để tìm kiếm những thông tin có lợi cho chúng ta.

Ví dụ nhé, nếu mình đi phỏng vấn mà người ta hỏi mình về “rủi ro tín dụng” trong khi mình không biết gì chủ đề này thì mình sẽ trả lời rằng: “Trong quá trình đi học và làm việc trước đây, tôi chưa có cơ hội được tiếp xúc với chủ đề này, ngài có thể nói rõ hơn một chút được không?”. Và thường thì con người mà, một phần vì phép lịch sự tối thiểu, một phần là ai cũng có nhu cầu muốn chia sẻ, nên dù ít dù nhiều họ cũng sẽ cho bạn một thông tin nào đó hữu ích. Việc cần làm ở đây là lắng nghe một cách thật tốt, và nhắc lại lời họ nói theo cách hiểu của bạn, nếu được thì lại tiếp tục đặt câu hỏi để đào sâu hơn.

Kỹ thuật này được tác giả Chris Voss gọi là “tactical empathy”. Đầu tiên, khi bạn tự nhận rằng mình không biết về câu hỏi này thì những cảm xúc tiêu cực của nhà tuyển dụng đối với bạn đã được triệt tiêu. Thứ hai, việc bạn đặt câu hỏi và nhắc lại lời của nhà tuyển dụng sẽ cho họ thấy rằng bạn thấu hiểu họ, bạn biết được điều mà họ thực sự muốn. Việc này không chỉ gây thiện cảm cho nhà tuyển dụng mà còn cho họ thấy rằng bạn là một người hiểu vấn đề nhanh. Hơn nữa, kỹ thuật này còn giúp bạn tìm được những thông tin cần thiết để “lật ngược ván cờ”.

Làm gì khi kết quả phỏng vấn không như mong muốn

Khi nhận được kết quả không như mong muốn, việc đầu tiên mình làm vẫn là gửi thư cám ơn họ đã dành thời gian để “tiếp chuyện” mình. Hơn nữa chúng ta có thể đề nghị họ đưa cho chúng ta những feedbacks cụ thể về lí do mà họ không tuyển mình. Ngoài ra, chúng ta có thể “gợi ý” cho họ chuyển hồ sơ của chúng ta tới những bộ phận khác. Biết đâu lại có một vị trí phù hợp hơn với mình tại chính công ty này?

Điều thứ hai là điều chỉnh tâm lý của mình. Việc chúng ta không được tuyển không có nghĩa là chúng ta không có khả năng, chúng ta kém cỏi mà chỉ là chúng ta chưa tìm được công việc phù hợp với mình trong thời điểm hiện tại mà thôi. Dựa vào những kinh nghiệm học được từ một cuộc phỏng vấn, chúng ta lại tiếp tục vạch ra một kế hoạch cụ thể để phát triển bản thân với niềm tin rằng chắc chắc chúng ta sẽ xin được một công việc theo mong muốn.

Frankfurt, ngày 5 tháng 5 năm 2024